Версія для друку
Памер
+
Друк

Краязнаўчы каляндар Бераставіччыны

16.12.2016
Краязнаўчы каляндар на 2019 год створаны на аснове кнігі “Памяць” Бераставіцкага раёна, “Летапіснай хронікі Бераставіччыны”, тэматычнай папкі “Знакамітыя людзі Бераставіччыны”, фактаграфічнай картатэкі “Славутыя імёны Бераставіччыны”. Папка і картатэка змяшчаюць звесткі энцыклапедычных выданняў: Беларуская энцыклапедыя: У 18 т..-Мн.: БелЭн., 1996-2003.- Т. 1-16; Беларусь: Энцыкл. давед.-Мн.: БелЭн., 1995; Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. – Мн.: БелЭн., 1993-2001.- Т. 1-6; Мысліцелі і асветнікі Беларусі. Х-ХІХ стст.: Энцыкл. давед.- Мн.:Бел.Эн., 1995; Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5 т.- Мн.: БелСЭ, 1984-1987; Беларускія пісьменнікі: Бібліягр. слоўн.: У 6 т.- Мн.: БелЭн., 1992-1995; Пяткевіч А. Людзі культуры з Гродзеншчыны: Давед.- Гродна, 2000, а таксама матэрыялаў з электронных рэсурсаў.

Адбор юбілейных дат рабіўся ў адпаведнасці са значнасцю для гісторыі, эканомікі і культуры краю. Для персаналій юбілейнымі вырашана лічыць: 60, 65, 70 ... і далей гадоў. Указваюцца сувязі дзеячаў з Бераставіччынай. Даты даюцца па новаму стылю, геаграфічныя аб’екты – згодна сучаснаму адміністрацыйна-тэрытарыяльнаму дзяленню.

Спадзяёмся, што наш каляндар будзе карысным і цікавым для шырокага кола чытачоў, краязнаўцаў, бібліятэкараў і ўсім тым, хто цікавіцца гісторыяй роднага краю.

 



510 гадоў з дня нараджэння Юрыя Аляксандравіча Хадкевіча (каля 1509 – 1569), стольніка і кашталяна трокскага, уладальніка Вялікай Бераставіцы ў 1550-1569 гг.

 




470 гадоў з дня смерці Хадкевіча Аляксандра Іванавіча (1475 - 28.5.1549), вядомага дзяржаўнага дзеяча Вялікага Княства Літоўскага, аднаго з першых уладальнікаў Вялікай Бераставіцы. Мястэчка і некаторыя іншыя паселішчы перайшлі ва ўладанне сярэдняму сыну Аляксандра – Рыгору, каралеўскаму падкаморнаму, старасце Ковенскаму (каля 1500 – 12.11.1572 або 19.11.1573) і малодшаму сыну Юрыю, кашталяну трокскаму (каля 1509 – 1569) .



455 гадоў з часу бітвы над ракой Улай, пры Чашніках, паміж нешматлікім войскам Вялікага Княства Літоўскага і 30-тысячным рускім войскам (1564). Перамогу атрымала войска Вялікага Княства Літоўскага, якое ўзначальваў вядомы ваеначальнік таго часу, уладальнік Вялікай Бераставіцы Рыгор Хадкевіч.








275
 гадоў з часу атрымання (1744) ураджэнцам маёнтка Алекшыцы Масальскім Міхаілам Юзафам (да 1700-20.01.1768) пасады кашталяна Віленскага і Гетмана Польнага Вялікага Княства Літоўскага.











265 гадоў з часу надання (02.08.1754) Вялікай Бераставіцы Магдэбургскага права з гербам “Вавёрка”. У 1754  -  1755 гг. нямецкі архітэктар Ян Генрык Клем стварае праект бераставіцкай ратушы – сімвал самакіравання. Фундатарам будаўніцтва стаў тагачасны ўладальнік Бераставіцы Ежы Аўгуст Мнішак (1715-1778), маршалак надворны каронны. 




 






245 гадоў з часу ўладання Вялікай Бераставіцай графскім родам Патоцкіх гербу “Пілава”. 1 снежня 1774 г. Юзэфіна Амелія (1752-1798), дачка Е.А. Мнішка, маршалка надворнага кароннага, узяла шлюб з графам Станіславам Патоцкім (1752-1805), ваяводам рускім, якому ўнесла ў пасаг Вялікую Бераставіцу з навакольнымі вёскамі.
 




 





245 гадоў з дня нараджэння Тышкевіча Тадэвуша (Фадзея) (17.09.1774-15.04.1852), дзяржаўнага і ваеннага дзеяча Вялікага Княства Літоўскага і Расійскай імперыі, які з 1816 года стаў ўладальнікам маёнтка Клепачы (палац Сымфаны) і фальваркаў у навакольных вёсках, якія раней належылі Свіслацкаму графству (цяпер Бераставіцкі раён).
 







225 гадоў з часу (сак.-лістап. 1794)  паўстання пад кіраўніцтвам Тадэвуша Касцюшкі супраць умоў другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793). 20 верасня 1794 года каля Вялікай Бераставіцы адбылася бітва паміж паўстанцамі і войскамі царскай Расіі.











225 гадоў з часу адкрыцця (1793 - 1794) шпіталя і школы пры касцёле Прасвятой Дзевы Марыі ў Вялікай Бераставіцы.
 







200 гадоў з дня нараджэння Манюшкі Станіслава (5.05.1819 - 4.06.1872), беларускага і польскага кампазітара, дырыжора. У 1850-1870-ыя гады неаднаразова бываў на Бераставіччыне ў маёнтку Гольні, дзе за мясцовым памешчыкам графам Ельскім была замужам яго сястра.
 










115 гадоў з дня нараджэння Жыжаля Івана Мацвеевіча (1904, в.Сыраежкі - 1982), Героя Сацыялістычнай Працы (1964), Заслужанага будаўніка БССР (1962), у 1955-1959 гг. міністра прамысловага будаўніцтва БССР.
 









100 гадоў з дня нараджэння Зароўскай Ганны Сямёнаўны (1919, Вытагорскі р-н Валагодскай вобл. - 2004), Заслужанай настаўніцы Беларусі (1968), з 1947г. працавала ў розных школах Бераставіцкага раёна, з 1960г.- настаўніца рускай мовы Вялікабераставіцкай СШ, 1971-73гг.- намеснік дырэктара па вучэбна-выхаваўчай рабоце. Узнагароджана ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.
 










90 гадоў з дня нараджэння Лознева Віталія Аляксандравіча (1929, Бельскі р-н Смаленскай вобл.), навукоўца і педагога, кандыдата эканамічных навук (1975), дацэнта (1980), выкладчыка Гродзенскага сельскагаспадарчага інстытута (1976-1990). У 1957-1972 гг. працаваў дырэктарам саўгаса “Бераставіцкі”.
 






90 гадоў з дня нараджэння Трафіменковай Анастасіі Сцяпанаўны (1929, в. Асмолавічы Мсціслаўскага р-на Магілёўскай вобл. - 1987), Заслужанай настаўніцы Беларусі (1972). З 1947г. - на педагагічнай рабоце ў Бераставіцкім раёне. У1950-1985 гг. – настаўніца рускай мовы і літаратуры Макараўскай СШ.




85 гадоў з дня нараджэння Мароза Міхаіла Адамавіча (11.02.1934, в. Траццякі), навукоўца, кандыдата эканамічных навук (1974), дацэнта (1988), Заслужанага работніка сельскай гаспадаркі (1992), рэктара Інстытута кіравання аграпрамысловым комплексам Беларусі (з 1985).

 










80 гадоў з дня нараджэння Хвясько Генадзія Міхайлавіча (1939, Вялікая Бераставіца), навукоўца і дацэнта (1980), прарэктара па выхаваўчай рабоце Беларускага тэхналагічнага універсітэта (з 1997).











75 гадоў з дня нараджэння Пацэнка Мікалая Іванавіча (13.01.1944 г., в.Вострава Мастоўскага раёна), краязнаўца, рэдактара-укладальніка кнігі “Памяць” Бераставіцкага раёна (1999), лаўрэата прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь “За духоўнае адраджэнне” (2001) і Прэміі Беларускага прафсаюза работнікаў культуры ў намінацыі “Літаратура і журналістыка” Беларускага прафсаюза работнікаў культуры (2010), Ганаровага грамадзяніна Вялікай Бераставіцы (2017).








75 гадоў з дня нараджэння Ядкоўскага Казіміра Міхайлавіча (1944, в. Вялікія Ёдкавічы), кандыдата медыцынскіх навук (1990), галоўнага дзіцячага ўролага Гродзенскай вобласці, з 1980 года асістэнта кафедры дзіцячай хірургіі Гродзенскага медыцынскага інстытута.






75 гадоў з дня нараджэння Скапца Георгія Міхайлавіча (1944, в.Бераставічаны), ваеннага навукоўца, палкоўніка, доктара тэхнічных навук (1995), Заслужанага дзеяча навукі Расіі (1997), Члена-карэспандэнта Міжнароднай акадэміі інфарматыкі.






75 гадоў з часу вызвалення Вялікай Бераставіцы (16.07.1944) ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.









75 гадоў з часу ўтварэння (20 верасня 1944г.) Бераставіцкага раёна з цэнтрам у Вялікай Бераставіцы.
















75 гадоў з часу выпуску (верасень 1944) першага нумара раённай газеты “Знамя Советов”  (рэдактар - С.І. Шэлег). 














75 гадоў з часу стварэння (1944) вытворчага аб’яднання жыллёва-камунальнай гаспадаркі (Камунгас) ў Вялікай Бераставіцы. Першы начальнік – М.А. Шульгановіч. У розны час ім кіравалі М.В. Шышкін, А.В. Смалей, К.Е. Кузікевіч, А.В. Паляк, А.І. Чыж, К.С. Семянюк, М.М. Таргун і інш.







75 гадоў з часу  ўтварэння (ліпень 1944)  цэнтральнай раённай аптэкі. У розны час яе ўзачальвалі У.І. Шока, А.В. Сідарэнка, Ц.І. Канецкая, А.Л. Пушнякоў.









75 гадоў з часу  стварэння (1944) хлебапрыёмнага прадпрыемства ў п. Пагранічны. Яго кіраўнікамі былі Л.І. Жыдкоў, І.І. Петрашкевіч, А.І. Умрыхін, К.С. Семянюк, Р.П. Навумовіч.







55 гадоў з дня нараджэння Лагады Барыса Барысавіча (31.10.1964, г.п. Вялікая Бераставіца), беларускага тэатральнага рэжысёра, артыста тэатра і кіно, пісьменніка.

Вы можаце знайсці гэту старонку па наступным адрасе:
http://berestovitsa.gov.by/by/istoriko-kulturnoe-nasledie-by/

© Бераставiцкi раённы выканаўчы камітэт, 2016
Распрацоўка і падтрымка сайта БЕЛТА